Instalacja Dziady powstała podczas rezydencji artystycznej w Löblhof & Artgrund w Staňkovicach (Czechy) w 2019 roku. Zrealizowałyśmy ją wspólnie z Agnieszką Pakułą jako instalację site-specific z papieru, odnoszącą się do dawnych, przedchrześcijańskich obrzędów zadusznych.
Dziady były rytuałem przywoływania i goszczenia dusz przodków — czasem, w którym świat żywych i świat zmarłych przenikały się w sposób szczególny. Istotą obrzędu było nawiązanie kontaktu z „dziadami”, uzyskanie ich przychylności, wsparcia i błogosławieństwa poprzez symboliczne ofiary: światło, jedzenie, napoje, dar pamięci.
Najsilniej obrzędy te praktykowano jesienią — w noc z 31 października na 1 listopada oraz w dniach zadusznych. To moment przejścia, kiedy przyroda zamiera, a granice między wymiarami stają się cienkie.
W naszej instalacji chciałyśmy przywołać ten archaiczny wymiar pamięci. Zapalanie świateł na cmentarzach nie jest jedynie gestem wspomnienia — to również możliwość świadomego spotkania. Światło staje się znakiem obecności, zaproszeniem, mostem.
Dziady są próbą odzyskania relacji z rodem — z tym, co było przed nami i co nas ukształtowało. To zaproszenie do czerpania mądrości, siły i zakorzenienia z linii przodków.
Bo pamięć nie jest tylko wspomnieniem.
Jest żywą nicią.
Izabela Ewa Ołdak & Agnieszka Pakuła
Dziady, instalacja site-specific z papieru
Löblhof & Artgrund, Staňkovice (CZ), 2019
